Vì sao Stockholm được gọi là “thành phố của các kỳ lân công nghệ”

Stockholm hiếm khi xuất hiện trong trí tưởng tượng đại chúng như một “thủ đô công nghệ” theo kiểu hào nhoáng. Không có những khu campus khổng lồ, không có những câu chuyện khởi nghiệp được thổi phồng thành huyền thoại cá nhân, cũng không có bầu không khí gấp gáp của một cuộc đua danh vọng. Thế nhưng, trong nhiều năm, Stockholm liên tục được xếp vào nhóm các thành phố có mật độ công ty công nghệ đạt giá trị trên 1 tỷ USD cao nhất thế giới, chỉ đứng sau Thung lũng Silicon nếu tính theo đầu người. Điều này đặt ra một câu hỏi thú vị: vì sao một thành phố tương đối nhỏ, dân số chưa tới một triệu người, lại có thể trở thành “lò ấp” của những kỳ lân công nghệ toàn cầu?

Kỳ lân không đến từ tham vọng mơ hồ

Điểm chung đầu tiên của các công ty công nghệ lớn xuất thân từ Stockholm là họ không bắt đầu bằng những tuyên ngôn mang tính cách mạng. Spotify không nói về việc “thay đổi âm nhạc”, mà giải quyết một vấn đề rất cụ thể: làm sao để người dùng nghe nhạc hợp pháp, tiện lợi, trong khi nghệ sĩ vẫn được trả tiền. Klarna không hứa hẹn tái định nghĩa tài chính toàn cầu, mà tập trung vào việc đơn giản hóa thanh toán trực tuyến. Epidemic Sound giải quyết nỗi lo bản quyền âm nhạc cho nhà sáng tạo nội dung – một vấn đề nhỏ, nhưng tồn tại ở khắp mọi nơi.

Stockholm tạo ra kỳ lân bằng cách giải quyết những bài toán hẹp nhưng phổ quát, thay vì theo đuổi những tầm nhìn mơ hồ. Khi vấn đề đủ rõ ràng, sản phẩm đủ tốt và thị trường đủ rộng, tăng trưởng trở thành hệ quả tự nhiên chứ không phải mục tiêu bị ép buộc.

Văn hóa kỹ sư và thiết kế thay cho văn hóa phô trương

Không khí khởi nghiệp tại Stockholm thiếu đi sự ồn ào quen thuộc ở nhiều trung tâm công nghệ khác. Ở đây, kỹ sư có vị thế xã hội cao, còn thiết kế được coi là một phần của chức năng, không phải lớp trang trí bên ngoài. Các công ty công nghệ Thụy Điển thường dành nhiều thời gian cho việc hoàn thiện sản phẩm, tối ưu trải nghiệm người dùng và đảm bảo độ ổn định của hệ thống trước khi nghĩ đến mở rộng quy mô.

Văn hóa này khiến tốc độ tăng trưởng ban đầu có thể chậm hơn, nhưng đổi lại, sản phẩm khi ra thị trường thường có chất lượng cao và dễ được chấp nhận ở nhiều quốc gia. Những kỳ lân Stockholm hiếm khi “bùng nổ” theo kiểu ngắn hạn; họ lớn lên âm thầm, nhưng khi đã đạt được sự phù hợp giữa sản phẩm và thị trường, tốc độ mở rộng thường rất nhanh.

Thị trường nhỏ buộc tư duy toàn cầu ngay từ đầu

Thụy Điển là một quốc gia có quy mô dân số khiêm tốn. Điều này khiến các startup tại Stockholm không thể dựa vào thị trường nội địa để lớn lên. Ngay từ những ngày đầu, sản phẩm đã được thiết kế bằng tiếng Anh, nhắm đến người dùng quốc tế và tuân theo các chuẩn mực toàn cầu.

Sự hạn chế về quy mô nội địa vô tình trở thành lợi thế: nó buộc doanh nghiệp phải suy nghĩ toàn cầu ngay từ đầu, thay vì “lớn lên trong vùng an toàn” rồi mới mở rộng. Stockholm không có nhiều startup lớn phục vụ riêng thị trường trong nước; phần lớn hoặc vươn ra thế giới, hoặc sớm bị đào thải.

Hệ thống phúc lợi tạo không gian cho rủi ro có kiểm soát

Một yếu tố quan trọng khác nằm ở cấu trúc xã hội Thụy Điển. Hệ thống phúc lợi mạnh giúp giảm rủi ro cá nhân khi khởi nghiệp. Thất bại trong kinh doanh không đồng nghĩa với sụp đổ cuộc sống. Điều này tạo ra một môi trường nơi người sáng lập dám thử, nhưng không cần đánh cược tất cả.

Khác với những hệ sinh thái buộc doanh nhân phải “đốt tiền” để tồn tại, Stockholm cho phép sự kiên nhẫn. Startup có thể phát triển chậm, điều chỉnh sản phẩm, học từ sai lầm mà không chịu áp lực sống còn quá khắc nghiệt. Kết quả là số lượng startup có thể ít hơn, nhưng tỷ lệ sống sót và trưởng thành cao hơn.

Vốn đầu tư thận trọng và kỷ luật

Thị trường vốn tại Stockholm không chạy theo cơn sốt. Các nhà đầu tư Bắc Âu thường thận trọng, ít FOMO và yêu cầu mô hình kinh doanh rõ ràng. Điều này khiến định giá tăng chậm hơn, nhưng cũng giúp doanh nghiệp tránh được những cú sốc khi thị trường đảo chiều.

Nhiều kỳ lân Stockholm đạt mốc tỷ USD không phải nhờ những vòng gọi vốn khổng lồ trong thời gian ngắn, mà nhờ tăng trưởng bền vững và doanh thu thực. Chính sự kỷ luật này giúp các công ty tồn tại lâu dài, thay vì trở thành nạn nhân của những bong bóng công nghệ.

Kỳ lân như một phần của hệ thống xã hội

Ở Stockholm, startup không được tôn vinh như những “người hùng đơn độc”. Chúng được nhìn nhận như một phần của hệ sinh thái tri thức, gắn với đại học, chính sách công nghệ và cấu trúc xã hội. Điều này tạo ra mối quan hệ tương đối hài hòa giữa doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng.

Thay vì đối đầu với xã hội, các công ty công nghệ lớn lên trong sự chấp nhận và hỗ trợ của hệ thống. Điều này giảm bớt xung đột, tăng khả năng triển khai các mô hình kinh doanh mới và giúp doanh nghiệp tập trung vào sản phẩm thay vì xử lý khủng hoảng xã hội.

Một mô hình kỳ lân khác với Thung lũng Silicon

Nếu Thung lũng Silicon đại diện cho tốc độ, tham vọng và sự chấp nhận rủi ro cực đoan, thì Stockholm đại diện cho một con đường khác. Ở đó, kỳ lân được tạo ra bằng kỷ luật, kiên nhẫn và tư duy hệ thống. Ít thất bại thảm khốc hơn, ít câu chuyện thần thoại hơn, nhưng nhiều doanh nghiệp đủ bền để tồn tại và tiếp tục tạo giá trị trong dài hạn.

Stockholm không cố gắng trở thành trung tâm công nghệ của thế giới. Và chính vì thế, thành phố này lại trở thành một trong những nơi hiếm hoi có thể liên tục sinh ra các kỳ lân công nghệ – không ồn ào, không phô trương, nhưng đủ vững để ở lại rất lâu.

Chrissy Trang