Lagom trong công việc: Công thức tránh kiệt sức của người Bắc Âu

Không ồn ào như Hygge của Đan Mạch, cũng không quá nghi lễ như phong cách tối giản Nhật Bản, Lagom được xem như “kháng thể chống kiệt sức” của người Thụy Điển trong môi trường làm việc hiện đại.

Làm việc “đủ” – năng suất cao mà không đánh đổi sức khỏe

Khác với hình dung “làm ít”, Lagom không khuyến khích giảm giờ làm vô tội vạ, mà tập trung vào việc làm việc có trọng tâm. Số liệu từ OECD cho thấy Thụy Điển có thời gian làm việc trung bình hàng tuần thấp hơn nhiều quốc gia phát triển, nhưng năng suất lao động thuộc nhóm cao nhất châu Âu.

Điểm cốt lõi nằm ở cách tổ chức công việc:

• Cuộc họp ngắn, đi thẳng vào vấn đề.
• Tư duy “làm hết việc, không làm hết giờ”.
• Ưu tiên hệ thống thay vì đổ dồn trách nhiệm lên cá nhân.

Lagom đặt câu hỏi: kết quả có được tạo ra một cách bền vững hay không?
Thay vì những đợt “chạy nước rút” liên tục, người Bắc Âu chú trọng nhịp độ ổn định – yếu tố được chứng minh giúp duy trì chất lượng công việc trong dài hạn.

Ranh giới công việc – đời sống: vạch rõ và không thỏa hiệp

Tại nhiều quốc gia châu Á, việc trả lời email ngoài giờ được xem như sự chuyên nghiệp. Nhưng tại Thụy Điển, điều này bị coi là dấu hiệu của tổ chức thiếu hiệu quả. Phần lớn nhân viên rời văn phòng đúng giờ, và gần như không bị làm phiền vào buổi tối – trừ tình huống đặc biệt.

Quan điểm của họ đơn giản:
Nếu một công việc cần thêm 3 giờ mỗi ngày để hoàn thành, vấn đề nằm ở cấu trúc tổ chức, không nằm ở người lao động.

Việc tôn trọng ranh giới giúp họ:

• Ngủ đủ giấc,
• Duy trì sức khỏe tinh thần,
• Hạn chế stress tích lũy,
• Và tái tạo năng lượng trước ngày làm việc mới.

Văn hóa Fika: khoảng nghỉ ngắn giúp tăng năng suất dài hạn

Một trong những yếu tố làm nên bản sắc doanh nghiệp Thụy Điển là Fika – khoảng nghỉ ngắn uống cà phê và trò chuyện với đồng nghiệp. Khoảng 10–15 phút, 1–2 lần mỗi ngày. Không họp, không trao đổi công việc, không tận dụng Fika để “làm thêm”.

Nghiên cứu của Đại học Stockholm cho thấy những khoảng nghỉ chủ động như Fika giúp cải thiện sự tập trung, giảm sai sót và tăng khả năng đưa ra quyết định trong ngày. Đây là một phần quan trọng giúp người lao động Bắc Âu duy trì hiệu suất mà không bị rơi vào trạng thái quá tải.

Chiến lược tránh kiệt sức dựa trên tính bền vững

Thay vì tôn vinh sự “cày cuốc”, văn hóa làm việc Bắc Âu coi trọng tính bền vững cá nhân. Nhà doanh nghiệp, quản lý hay nhân viên đều được khuyến khích tự đánh giá khả năng duy trì nhịp độ công việc.

Một số công ty Thụy Điển thậm chí có chương trình huấn luyện quản lý năng lượng cho nhân viên, bao gồm:

• Kỹ thuật phân bổ khối lượng công việc,
• Quản lý stress,
• Giảm “đa nhiệm”,
• Ưu tiên công việc theo giá trị, không theo tiếng ồn.

Nhờ đó, burnout – vốn là “bệnh nghề nghiệp thời hiện đại” – giảm đáng kể.

Đội nhóm thay vì cá nhân: giảm áp lực từ nguồn gốc

Lagom cũng thể hiện rõ trong văn hóa hợp tác. Tại các văn phòng Bắc Âu, mô hình làm việc nhóm được ưu tiên để tránh tình trạng “một người gánh cả dự án”. Khối lượng công việc được phân bổ minh bạch, các thành viên được quyền nói về mức độ quá tải của mình mà không sợ bị đánh giá yếu kém.

Đây là điểm mà nhiều chuyên gia đánh giá là “bộ giảm xóc” quan trọng giúp hạn chế kiệt sức: người lao động không cô đơn trước áp lực, và không phải hy sinh sức khỏe để hoàn thành mục tiêu chung.

Đặt con người trước hiệu suất – ưu tiên hiếm thấy trong môi trường hiện đại

Nhiều công ty tại Thụy Điển áp dụng chính sách cho phép làm việc linh hoạt, nghỉ phép dài ngày, hỗ trợ thể thao, vận động ngoài trời và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Không phải khẩu hiệu – mà là chính sách hiện hữu.

Với họ, một nhân viên khỏe mạnh có giá trị hơn một nhân viên làm việc 12 giờ nhưng kiệt quệ.
Sự ưu tiên này góp phần đưa Thụy Điển và các quốc gia Bắc Âu luôn nằm trong danh sách những nơi làm việc hạnh phúc nhất thế giới.

Người Việt có thể học gì từ Lagom?

Dù môi trường làm việc ở Việt Nam và Bắc Âu có nhiều khác biệt, một số nguyên tắc Lagom có thể áp dụng linh hoạt:

1. Tập trung thay vì ôm đồm

Xác định 3 nhiệm vụ quan trọng nhất mỗi ngày.
Giảm tối đa họp không cần thiết.

2. Nghỉ ngơi chủ động

Cài lịch nghỉ 10 phút sau 2–3 giờ làm việc.
Rời khỏi bàn, đi lại, hít thở.

3. Thiết lập ranh giới

Không trả lời email sau giờ hành chính nếu không thực sự cần thiết.
Tách biệt cuộc sống cá nhân và công việc.

4. Chia sẻ áp lực

Trao đổi thẳng thắn với quản lý hoặc đồng nghiệp khi khối lượng công việc vượt quá khả năng.

Trong thời đại mà burnout trở thành từ khóa nóng ở mọi nền kinh tế, Lagom mang lại cách tiếp cận giản dị nhưng hiệu quả: không làm ít đi – mà làm đủ và làm đúng mức. Triết lý này nhấn mạnh rằng năng suất bền vững không đến từ việc vắt kiệt bản thân, mà từ sự cân bằng giữa nỗ lực, nghỉ ngơi và giá trị sống.

Người Bắc Âu gọi đó là Lagom.
Phần còn lại của thế giới gọi đó là — cách làm việc tỉnh táo.

Chrissy Le